Jak się rozwieść ? cz. II „Kto jest winny?”

26 marca 2019

Moi Klienci są podzieleni: jedna połowa woli się rozwieść bez winy, bo szybciej, druga połowa żąda rozwodu z winy małżonka. Niestety w toku postępowania często okazuje się, że … byli winni OBOJE…

Orzekając rozwód sąd zamieszcza w wyroku informację czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. A zatem treść wyroku będzie brzmiała mniej więcej tak:

Sąd Okręgowy w …. Wydział Cywilny

w składzie SSO …

Sędziowie Ławnicy:

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu… roku

sprawy z powództwa ….

przeciwko….

o rozwiązanie małżeństwa przez rozwód

orzeka

  1. rozwiązuje  małżeństwo zawarte w dniu … w … przed Urzędnikiem Stanu Cywilnego w …przez  … zd. i ….  zapisane w księdze małżeństw za numerem …… przez rozwód bez orzekania o winie/z wyłącznej winy …/z winy obojga małżonków.
  2. (…)- czyli inne dalsze rozstrzygnięcia o czym dalej.

To właśnie ten element decyduje jakim torem będzie biegło wszczęte przez Państwa postępowanie, ile łez zostanie wylanych, ile potworów zostanie wyciągniętych z szafy i ujrzy światło dzienne. Proszę nie odebrać tego źle, nie jestem przeciwnikiem orzekania o winie jeżeli ta wina jest ewidentna, natomiast boksowanie się na zasadzie „ja ci pokażę, kto tu rządzi!” czy „kto jest leszy!” podczas gdy często wina leży po stronie obojga, jest działaniem nie tylko na swoją szkodę ale często odbija się na osobach z najbliższego otoczenia, w szczególności na dzieciach. A do tego trwa… To prawda, że zraniona duma, czy złamane serce są silnym impulsem dla nienawiści i złości. Pytanie tylko co oprócz satysfakcji i ogłoszonego wyroku z dopiskiem „z wyłącznej winy…” osiągniemy swoim uporem. I nie chodzi tutaj o alimenty.

Aby przypisać winę należy ustalić kto tak naprawdę przyczynił się do rozkładu pożycia. Brzmi dziwnie? Nie zawsze winny rozkładu jest małżonek, który np. zdradził! Ponieważ być może popchnęło go do tego postępowanie tego drugiego… Czasami jedno zdradza, bo drugie nie daje mu potrzebnego wsparcia, zaniedbuje swoje obowiązki bo np. za dużo pracuje, przestaje po prostu się interesować, stosuje przemoc itp. Nie można w takim wypadku stwierdzić jednoznacznie, że ten co zdradził jest wyłącznie winny! Trzeba zatem ustalić takie dokonane czyny albo zaniechania, które ostatecznie doprowadziły bądź utrwaliły zanik więzi psychicznej, fizycznej i gospodarczej pomiędzy małżonkami czyli sprawiły, że między małżonkami przestało się układać i najprościej mówiąc, nie ulegnie to poprawie.

Musimy jednak zwrócić uwagę, że zerwanie więzi nie może być tylko chwilowe ale mieć charakter trwały, bez widoków na przyszłość. Czyli nie ma szans na wybaczenie, nie widzicie razem ze sobą wspólnej przyszłości, nic was już nie łączy.

Jedno jest pewne- wnosząc o orzeczenie z winy małżonka, nie obejdzie się bez żmudnego postępowania dowodowego czyli przesłuchania świadków, przedstawienia dokumentów potwierdzających winę tego drugiego.

Problem winy w ustaleniu rozkładu pożycia odzwierciedla bogate orzecznictwo, dzięki któremu jesteśmy w stanie stwierdzić, czy nasze żądanie w zakresie ustalenia winy drugiego z małżonków- strony pozwanej jest zasadne. Przykładowo:

1) wyrok SN z 28.9.2000 r., IV CKN 112/00– związek jednego z małżonków z innym partnerem w czasie trwania małżeństwa, lecz po wystąpieniu zupełnego i trwałego rozkładu pożycia między małżonkami, nie daje podstawy do przypisania temu małżonkowi winy za ten rozkład;

2)  wyrok SN z 5.1.2001 r., V CKN 915/00 – sam fakt istnienia po stronie małżonka choroby psychicznej nie wyklucza możliwości przypisania mu winy trwałego i zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego;

3) wyrok SN z 24.5.2005 r. V CK 646/04 – przy przypisywaniu małżonkom winy w wyroku rozwodowym nie ma znaczenia okoliczność, który z małżonków ponosi winę „większą”, a który „mniejszą”. Małżonek bowiem, który zawinił jedną z wielu przyczyn rozkładu pożycia, jest współwinny, chociażby drugi małżonek dopuścił się wielu i to cięższych przewinień;

6) wyrok SN z 25.8.2004 r.,IV CK 609/03– zmiana religii przez jednego z małżonków może być – w konkretnych okolicznościach – uznana za zawinioną przyczynę rozkładu pożycia.;

7) wyrok SN z 26.3.2003 r., II CK 91/02– związanie sądu cywilnego prawomocnym wyrokiem skazującym nie rozciąga się na inne niż wskazane w art. 11 KPC okoliczności. Dlatego w sprawie o rozwód sąd ma obowiązek samodzielnie badać i oceniać, czy popełnienie przestępstwa na szkodę współmałżonka miało wpływ na rozkład pożycia małżeńskiego, a w konsekwencji, czy uzasadnia obciążenie winą tego małżonka za rozkład pożycia;

8) wyrok SN z 28.3.2003 r.,IV CKN 1957/00 – naganna relacja małżonka na nieodpowiednie zachowanie się drugiego małżonka jest niedopuszczalna i może prowadzić do uznania współwiny w rozkładzie pożycia. Taką niewłaściwą reakcją może być np. urządzanie gorszących awantur, bicie współmałżonka czy obrzucanie go wulgarnymi zniewagami;

9) wyrok SA w Gdańsku z 20.5.2009 r., I ACa 368/09– odmowa współżycia fizycznego przez małżonkę, nad którą mąż się znęcał, nie stanowi zawinionej przez nią przesłanki rozkładu pożycia małżeńskiego;

Kiedy oboje małżonkowie doprowadzili do rozpadu małżeństwa, nie ma znaczenia który bardziej! Sąd po prostu orzeknie rozwód z winy obojga.

Chcę zwrócić uwagę na jeszcze jedną rzecz. Mianowicie często żądanie klienta wygląda tak, że chce wnosić o orzeczenie rozwodu z winy drugiego małżonka i dodatkowo pakiet pozbawienia władzy rodzicielskiej, zakaz/ograniczenie kontaktów i alimenty na dziecko i oczywiście na siebie. Niestety, nie jest tak, że wina w powstaniu rozkładu pożycia jest powodem pozbawienia małżonka władzy rodzicielskiej, jej zawieszenia lub ograniczenia. Daje to jedynie sygnał dla Sądu aby wnikliwie zbadał w toku postępowanie czy ten małżonek będzie po rozwodzie sprawował władzę rodzicielską zgodnie z dobrem dziecka oraz interesem społecznym. Zaś sama wina małżonka w rozkładzie pożycia ma ewentualne znaczenie przy żądaniu zasądzenia alimentów na rzecz drugiego małżonka.

A może bez winy? Mówi się, że rozwód bez winy to krótka piłka. Oczywiście to zależy. Można chcieć rozwieść się bez winy zaś prowadzić bój odnośnie alimentów, kontaktów czy władzy rodzicielskiej. Bardzo ważne jest, że Sąd nie orzeka rozwodu bez winy z urzędu. Taki wniosek trzeba zawrzeć w pozwie. ALE należy pamiętać, że obie strony muszą go  ZGODNIE złożyć.