Kto może odliczyć ulgę na dziecko?

13 lutego 2019

Szanowni Państwo czas PITów to bardzo szalony okres , a kiedy dochodzą do tego jakieś zmiany , to oprócz „zwykłych” pytań mnożą się  wątpliwości….

Nie specjalizuję się w prawie podatkowym i przyznam, że nie czuję się kompetentna do udzielania porad poza zakresem podstawowym, nie mniej jednak postanowiłam zrobić króciutki wpis odnośnie pytania, które przez ostatnie dni zadawaliście mi Państwo najczęściej. A mianowicie  Kto może rozliczyć ulgę na dzieci?

Zgodnie z ustawą podatnik rozliczający się na zasadach ogólnych  ma prawo odliczyć oznaczoną kwotę:

  • na każde małoletnie dziecko czyli do 18 roku życia
  • na każde niepełnosprawne dziecko, które otrzymuje zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
  • na każde dziecko do 25. roku życia, które ciągle się uczy i jego dochód nie przekracza 3 089 zł (w tę kwotę nie wlicza się renty rodzinnej).

a w stosunku do którego w roku podatkowym:

1) wykonywał władzę rodzicielską

2) pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało;

3) sprawował opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą.

Wyjaśnię tylko, że funkcja opiekuna prawnego i rodziny zastępczej musi być stwierdzona prawnie czyli przez sąd opiekuńczy. Nie wystarczy faktyczna opieka nad dzieckiem.

 

Trzeba również pamiętać, że skorzystanie z ulgi uzależnione jest od otrzymanego dochodu (dla posiadającego jedno dziecko) :

  1. a) pozostającego przez cały rok podatkowy w związku małżeńskim i jego małżonka, nie przekroczyły w roku podatkowym kwoty 112 000 zł,
  2. b) niepozostającego w związku małżeńskim, w tym również przez część roku podatkowego, nie przekroczyły w roku podatkowym kwoty 56 000 zł, za wyjątkiem podatnika samotnie wychowującego małoletnie dziecko wymienionego w 6 ust. 4,

Drugie i kolejne nie jest obarczone tymi ograniczeniami. (Więcej art. 27 ustawy o podatku dochodowych od osób fizycznych)

 

Przechodząc do meritum …

Wszystko jest proste jeżeli rodzice są małżeństwem i rozliczają się wspólnie bądź po prostu dziecko wychowują wspólnie, potrafiąc się porozumieć co do rozliczenia ulgi.

 

Problem natomiast rodzi się kiedy rodzice nie żyją wspólnie i oboje chcą skorzystać z ulgi na dziecko.

Władza rodzicielska o ile nie zostanie pozbawiona przez sąd przysługuje obojgu rodzicom czyli wniosek z tego taki, że każdy z rodziców może odliczyć ulgę na dziecko ALE nie obydwoje w całości.

Ulgę na dziecko można rozliczyć w dowolnej kombinacji. Ważne aby ilość miesięcy nie przekroczyła 12 J lub w przypadku pierwszego odliczenia -proporcjonalnie jeżeli dziecko urodziło się w ciągu roku . A zatem jeżeli dziecko urodzi się w czerwcu- odliczamy nie za cały rok ale proporcjonalnie od czerwca do grudnia (pełne miesiące).  Najbardziej sprawiedliwy zresztą wynikający z faktu bycia jednym z obojga rodziców (stwierdzenie celowe!) jest podział po połowie. Nie stoi jednak na przeszkodzie przyjęcie innego rozliczenia.  Jak pisałam wyżej ważne by nie przekroczyć łącznego limitu.

 

No tak ale jeżeli rodzice nie chcą odliczyć ulgi po połowie ani w żaden inny sposób, tylko w całości? A jeżeli drugi rodzic nie interesuje się dzieckiem, nie występuje w zasadzie w jego życiu albo uczestnictwo swe ogranicza jedynie do gwiazdkowo-urodzinowych prezentów? A i tak odlicza sobie ulgę w całości? A co jeśli oboje odliczą sobie ulgę w całości?

Jeżeli oboje z rodziców odliczą ulgę w całości lub przekraczając limit , urząd skarbowy  wezwie do wyjaśnienia dlaczego Pan/Pani odliczyliście w taki sposób, żądając jednocześnie przedstawienia dokumentów potwierdzających wykonywanie władzy rodzicielskiej. I tutaj zaczynają się schody.

Oczywiście każdy urząd skarbowy jest inny i ma różną praktykę o czym świadczy orzecznictwo sądów administracyjnych. Jednak samo orzecznictwo wydaje się być zgodne :

 

NIE WYSTARCZY BYĆ RODZICEM  I  POSIADAĆ WŁADZĘ RODZICIELSKĄ BY ODLICZYĆ ULGĘ NA DZIECKO.  TRZEBA WYKAZAĆ, ŻE W DANYM ROKU TĄ WŁADZĘ SIĘ FAKTYCZNIE WYKONYWAŁO.

 

Jeżeli zatem rodzic nie wykonuje władzy rodzicielskiej, nie interesuje się dzieckiem, nie uczestniczy w jego życiu – nie jest uprawniony do skorzystania z ulgi na dziecko.

 

Jeżeli macie wątpliwości nie obawiajcie się skorzystać z pomocy pracowników urzędów. Oni znają praktykę miejscowego organu podatkowego i dzięki temu podpowiedzą jak uniknąć ewentualnego postępowania wyjaśniającego.

 

W ramach ciekawostki wybrałam dla Państwa najbardziej interesujące orzeczenia sądów, które odpowiadają kto może skorzystać z ulgi.

 

 

Orzecznictwo:

Wyrok WSA  w Warszawie z dnia 7 września 2017 r. VIII SA/Wa 361/17–  Dla nabycia prawa do odliczenia ulgi prorodzinnej, konieczne jest zarówno posiadanie władzy rodzicielskiej (nawet ograniczonej na podstawie wyroku sądowego) i jej faktyczne wykonywanie w danym roku podatkowym. W celu nabycia prawa do przedmiotowej ulgi podatnik powinien wykazać zatem, że w danym roku podatkowym wykonywał, a nie tylko posiadał władzę rodzicielską.

 Sporadyczne kontakty z dziećmi nie stanowią podstawy do wniosku, że wnioskujący faktycznie wykonywał władzę rodzicielską nad swoimi małoletnimi dziećmi, którą jedynie posiadał w ograniczonym zakresie.-

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego  z dnia 26 lipca 2016 r. II FSK 1420/15-  Wykładnia przepisu art. 27f ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.) sprowadza się do konstatacji, w myśl której ulga na dzieci przysługuje temu podatnikowi, który w danym roku podatkowym nie tylko posiadał, ale także wykonywał władzę rodzicielską nad małoletnim dzieckiem. Jeżeli rodzice dziecka nie osiągnęli porozumienia, co do proporcji odliczenia kwoty ulgi, organy podatkowe nie są zobligowane do stosowania per analogiam art. 27f ust. 3 tej ustawy i ustalenia ile dni w danym roku dziecko przebywało z danym rodzicem, bowiem odliczenie to może nastąpić jedynie w częściach równych (art. 27f ust. 4 zdanie drugie ustawy).

Wyrok WSA w Kielcach  z dnia 23 listopada 2017 r. I SA/Ke 479/17–  Ograniczenie jednemu z rodziców władzy rodzicielskiej nie jest równoznaczne z całkowitym pozbawieniem go prawa do wykonywania tej władzy. Oczywistym jest natomiast ograniczenie zakresu jej wykonywania. Faktyczne wykonywanie jednak tej władzy (również w tym ograniczonym zakresie) uprawnia do ulgi na dziecko. Jednocześnie należy wskazać, że taki podatnik nie ma obowiązku precyzyjnego określenia zakresu wykonywanej przez siebie władzy rodzicielskiej, jak również proporcji wypełniania powinności w tym zakresie przez obojga rodziców. Dla skorzystania z ulgi wystarczy bowiem wykazanie, że podatnik wykonywał władzę rodzicielską wobec swojego dziecka w jakimkolwiek stopniu.

Wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 marca 2017 r. – I SA/Kr 1453/16 – Rodzicom przysługuje ulga podatkowa na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego w roku podatkowym rodzice wykonywali władzę rodzicielską. Jednocześnie jeżeli któryś z rodziców władzy rodzicielskiej nie sprawował, ulga przysługiwać mu nie będzie. Stosownie do art. 27f ust. 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2032 ze zm.) odliczenie dotyczy łącznie obojga rodziców, opiekunów prawnych dziecka albo rodziców zastępczych pozostających w związku małżeńskim. Kwotę tę mogą odliczyć od podatku w częściach równych lub w dowolnej proporcji przez nich ustalonej. Zasadą jest zatem równy podział kwoty wspólnej ulgi na dziecko, jedynym warunkiem jest wówczas, aby ustalenia sposobu podziału kwoty ulgi dokonano zgodnie. Natomiast jeżeli dokonany przez podatników podział ulgi, przekroczy jej łączny limit. Wówczas nie można rozdziału kwoty uznać za zgodny.

Wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 lutego 2016 r. I SA/Kr 1917/15- Płacenie alimentów i rat kredytu za mieszkanie są okolicznościami, które nie stanowią o wykonywaniu władzy rodzicielskiej w rozumieniu art. 27f ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361).