Mecenas, prawnik, radca prawny …Kto to właściwie jest, czyli garść informacji

29 listopada 2018

Decydując się na prowadzenie kancelarii radcy prawnego zastanawiałam się czy powinnam ulegać modzie i prowadzić bloga. Parę lat temu prowadzenia bloga było uznawane za wyrafinowany sposób kontaktu z klientem, dziś spotkałam się ze stwierdzeniem, że „jeśli nie masz bloga nie istniejesz w sieci”, a nawet, że „blog to już przeżytek”. Dlatego postanowiłam utworzyć zakładkę „warto wiedzieć”. Moim założeniem jest przekazywanie aktualnych informacji ale również wyjaśnienie nurtujących zagadnień, redagując język prawniczy w taki sposób, aby jego treść była zrozumiała dla Czytelnika nieobcującego na co dzień z prawem. Wpisy będą miały raczej charakter felietonowy aniżeli wypunktowanych suchych informacji.

O czym powinien być pierwszy wpis na blogu zadecydowała wątpliwość społeczeństwa, w tym moich znajomych, co do zakresu działalności zawodu radcy prawnego. Uprzedzam uczciwie, ten wpis będzie długi ale mam nadzieję, że wszystko wyjaśni.

Od początku.

          Kto to właściwie jest prawnik?

Prawnikiem zostaje absolwent studiów prawniczych, a na dalszą karierę zawodową wpływa przede wszystkim wybór aplikacji. Pomijając wyjątki umożliwiające dojście do zawodu ze względu na staż pracy- radcą prawnym może zostać osoba, która ukończyła aplikację radcowską, adwokat- aplikację adwokacką, sędzia- sędziowską, komornik- komorniczą itd.

Już po ukończeniu studiów, a w trakcie aplikacji wielokrotnie spotykałam się z wypowiedziami- „Jak już będziesz prawnikiem, to będę korzystał z twoich usług”. Nawet osoby mające styczność z przedstawicielami tych zawodów żonglują pojęciami pytając: „A Pani to jest jakimś adwokatem czy prawnikiem?”

Wynika z tego, że Społeczeństwo nie tylko nie wie czym zajmuje się radca prawny ale także nie potrafi uszeregować go pośród innych zawodów prawniczych.  Wszyscy wiedzą kim jest Sędzia, Prokurator, Notariusz (dawniej Rejent), Komornik czy Adwokat i mniej więcej znają zakres ich obowiązków oraz uprawnień. Grono to poszerza Radca prawny, który nie tylko jest zawodem zbliżonym rodzajowo do Adwokata ponieważ jeśli chodzi o zakres podejmowanych spraw to w zasadzie się nie różni, ale również długa jest historia powstania zawodu.

Istnieje także mała różnica w ubiorze urzędowym. Wszyscy (poza komornikiem i notariuszem) jednak ubierają togę z właściwym dla wykonywanego zawodu kolorem żabotu. Sędziowie  posiadają żabot w kolorze purpury/fioletu, Prokuratorzy w kolorze czerwonym, Adwokaci w kolorze zielonym, zaś Radcy prawni w kolorze niebieskim.

No dobrze, a ten Mecenas? Określenie „Mecenas” to nic innego jak zwrot grzecznościowy w odniesieniu do radcy prawnego i adwokata.

          Trochę historii

Proszę się nie obawiać, nie będę w tym akapicie wypisywała całego kalendarium powstania zawodu radcy prawnego. Jeżeli nie jesteś tym zainteresowany, omiń ten akapit. Najważniejszym momentem było uchwalenie w dniu 06 lipca 1982 roku ustawy o radcach prawnych, która powołała do życia zawód Radcy Prawnego, a także samorząd radców prawnych.  Niniejsza ustawa umożliwiała obsługę prawną państwowych i spółdzielczych jednostek organizacyjnych, organizacji społecznych oraz spółek z udziałem kapitału państwowego, spółdzielczego lub organizacji społecznych.  Przy czym Radca Prawny wykonywał swoje czynności na podstawie stosunku pracy.

Dopiero ustawa o swobodzie działalności gospodarczej z dnia 23  grudnia 1988 roku umożliwiła  świadczenie pomocy prawnej przez Adwokatów i Radców Prawnych w indywidualnych kancelariach, spółkach osobowych i kapitałowych oraz w spółdzielniach.  Zaś w 1996 roku rozszerzono nasze kompetencje o zastępstwo procesowe również osób fizycznych.  Z kolei ustawa z dnia 27 września 2013 roku o zmianie kodeksu postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw  przyznała Radcy Prawnemu wykonywanie pomocy prawnej polegającej na występowaniu w charakterze obrońcy w sprawach o przestępstwa  i przestępstwa skarbowe.

Konkludując, obecnie Radca Prawny może być pełnomocnikiem w zasadzie każdego podmiotu i w każdej sprawie.

          Zawód? Radca prawny

Wykonywanie zawodu Radcy Prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, a zatem udzieleniu porad i konsultacji prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, sporządzania pism: przedsądowych- np. wezwania do zapłaty; procesowych- pozew, odpowiedź na pozew, apelacja, zażalenia; występowaniu w charakterze pełnomocnika  lub obrońcy przed sądami i urzędami.  Czyli można powiedzieć, że o ile przepisy nie zastrzegają Waszego osobistego działania, to Radca prawny w kwestiach prawnych  zrobi dla Was/za Was wszystko.

Radca Prawny obowiązany jest świadczyć pomoc prawną z należytą starannością, zgodnie z zasadami etyki, literą prawa oraz najlepszą wiedzą, stawiając dobro klienta na pierwszym miejscu. Wykonywanie zawodu związane jest również z wieloma obowiązkami i zakazami. Zawód radcy prawnego wykonywany jest „pod linijkę” i łatwo można narazić się na odpowiedzialność dyscyplinarną.

Jednym z najistotniejszym z obowiązków radcy prawnego jest zachowanie tajemnicy zawodowej, która trwa także po zakończeniu stosunku zlecenia. Zaś ową tajemnicą objęte są WSZYSTKIE wiadomości, o których mecenas dowiedział się w trakcie udzielenia pomocy prawnej.  Inne ciekawe przykłady obowiązków i zakazów:

  • Radcy prawnemu nie wolno doradzać ominięcia prawa ani podejmowania działań prowadzących do jego obejścia;
  • Radcy prawnemu nie wolno zawierać z klientem umowy, na mocy której klient zobowiązuje się zapłacić honorarium za prowadzenie sprawy wyłącznie w razie osiągnięcia pomyślnego jej wyniku,
  • Radca prawny nie może publicznie okazywać swojego osobistego stosunku do pracowników wymiaru sprawiedliwości, organów i innych przed którymi występuje, a także klientów i osób których dotyczą czynności przez niego wykonywane,
  • Radca prawny ma obowiązek dbałości o rozwój zawodowy czyli szkolimy się na bieżąco,
  • Radca prawny obowiązany jest dbać o godność zawodu nie tylko przy wykonywaniu czynności zawodowych, ale również w działalności publicznej i w życiu prywatnym! W jednym z artykułów w sieci znalazłam sytuacje, które stały się przedmiotem skarg: radca chodzący poza plażą w kąpielówkach, czyli w stroju niegodnym poza kąpieliskiem; na małżeństwo radców kłócące się na tyle głośno, że zaniepokoiło to sąsiadkę; wspólnoty mieszkaniowej, że osoba będąca radcą prawnym zalega z płatnością czynszu; byłej małżonki, że jej były mąż – szanowany radca prawny – systematycznie opóźnia się z płatnością alimentów

          Dlaczego i czy w ogóle warto skorzystać z usług radcy prawnego czyli kiedy pojawia się problem…

Nie ulega wątpliwości, że z roku na rok świadomość prawna społeczeństwa wzrasta. Często jednak wynika ona wyłącznie z wiedzy zaczerpniętej z internetu- blogów, for internetowych czyli potocznie od Wujka Google. Rozwiązanie dylematów prawnych  za pomocą internetu jest jak wyszukiwanie diagnozy. Zwróćmy uwagę, że większość wpisywanych dolegliwości (nie chodzi tu o zwykłe przeziębienie) zawsze w najgorszym wypadku zostają diagnozowane jako nowotwór. Tak samo jest z poradami prawnymi, które być może sprawdzą się przy pisaniu prostego pozwu zakładając,  że porady zawarte w danym serwisie są zgodne z obowiązującym stanem prawnym i dotyczą analogicznego stanu faktycznego, na co szczególnie należy zwrócić uwagę.  Nikt bowiem nie zna naszej sytuacji, nie przewidzi przebiegu sprawy , a w ten sposób nie doradzi jak powinniśmy się  w danym momencie zachować. Informacje znalezione w sieci nie są z pewnością wyczerpujące i np. możemy nie znaleźć tam wzmianki o rygorach obowiązujących w trakcie postępowania. Ostatecznie dla jednych toczące się postępowanie kończy się pozytywnym rozstrzygnięciem, dla innych fiaskiem poprzez oddalone powództwo. Korzystajmy z wszelkich podpowiedzi umieszczonych w „internetach” ale z pewną dozą ograniczonego zaufania. Nic bowiem nie zastąpi omówienie problemu prawnego z profesjonalistą, który często dodatkowo wyciągnie od nas istotne dla danej sprawy szczegóły.

          Jak się umówić/ jak się przygotować…

…kiedy jednak masz wątpliwości, nie czujesz się na siłach, nie znasz prawa albo po prostu nie masz czasu/chęci chodzić po sądach czy urzędach i zdecydowałeś się ustanowić pełnomocnika.

Każdy prawnik ma swój system pracy, sposób kontaktu z klientem -jedni przyjmują w biurze inni dojeżdżają do klienta- mimo wszystko dużą część swojego czasu spędzają „w terenie”. Dlatego przed spotkaniem najlepiej po prostu zadzwonić i umówić się na konkretny termin. Jeszcze przez telefon warto opowiedzieć zwięźle czego sprawa dotyczy, pozwoli to określić czas naszego spotkania i ocenić czy np. potrzeba zwrócić się do jakiegoś urzędu po brakujące zaświadczenia itp. A tuż przed samym spotkaniem należy uszykować sobie WSZYSTKIE dotyczące sprawy dokumenty- dowody.

Porady przez telefon- Uważam, że prawnik nie powinien udzielać porady przez telefon!  Nie należy jednak wykluczać udzielenia porad drogą elektroniczną w sprawach nieskomplikowanych.  Jednakże drogi Czytelniku musisz liczyć się z tym, że otrzymasz poradę w oparciu o przedstawione przez Ciebie fakty i wyjaśnienia. Oznacza to, że nie mogę wziąć odpowiedzialności za to, że udzielę ci w rezultacie niekompletnej porady, przekażę wskazówki dotyczące postępowania, na podstawie niepewnych i niepełnych wyjaśnień otrzymanych od Ciebie. Chodzi tu o sytuacje, w których klient  pomija pewne okoliczności uznając je za nieistotne dla sprawy,  a które faktycznie mogą mieć kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia. Mało tego niektórzy celowo „zapominają” o niewygodnych faktach. To również błąd. Prawnik, od którego oczekujecie pomocy powinien poznać całą sprawę od najmniejszego szczegółu żeby kompleksowo rozwiązać Wasz problem, a ponadto prawidłowo ustalić strategię i być gotowym (jeśli będzie Was reprezentował w Sądzie) czy  przygotować Was (jeżeli zdecydujecie się samodzielnie prowadzić sprawę) na mogące wyniknąć w toku sprawy okoliczności.

Informacje udzielane poszukującemu pomocy prawnej winny być przekazane w sposób wyczerpujący i przede wszystkim zrozumiały. Jeżeli czegoś nie zrozumiecie, należy dopytywać. Świadczenie pomocy prawnej dobrze by było poprzedzone podpisaniem umowy, która daje poczucie bezpieczeństwa obu stronom.

Proszę pamiętać, że korzystanie z usług prawniczych nie gwarantuje wygrania każdej sprawy. Umowa o świadczenie usług zakłada dążenie do osiągnięcia pewnego rezultatu a nie konieczność jego uzyskania i jego osiągnięcia. Czyli nie chodzi tu o osiągnięcie wyniku np. wygranie sprawy ale o staranie w osiągnięciu wyniku – czyli radca prawny korzystając ze swojej wiedzy i doświadczenia wykonuje wszelkie czynności w celu ochrony prawnej interesów klienta- wygranie sprawy bądź przegranie sprawy ale w jak najmniejszym zakresie.

           I najważniejsze ile to kosztuje?

Umowa o świadczenie pomocy prawnej zaliczana jest do kategorii umów odpłatnych. Cennik usług prawniczych nie został jednak w żaden sposób uregulowany. Co prawda w zbiorze aktów prawnych widnieje Rozporządzenie Ministra  Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych jednakże określa ono minimalne kwoty zastępstwa procesowego, które Sąd zasądza od strony przegrywającej sprawę. Kwoty minimalne wynikające z przywołanego rozporządzenia mogą ale nie muszą stanowić swoisty punkt wyjścia do określenia w umowie z klientem należnej radcy prawnemu zapłaty za zlecenie zastępstwa procesowego. Jednakże wysokość wynagrodzenia jest ustalana indywidualnie dla każdej sprawy. Wynagrodzenie obejmuje nie tylko honorarium dla radcy prawnego ale również poniesione koszty przy uwzględnieniu charakteru i rodzaju sprawy (np. dojazdy do sądu w innej miejscowości, ilość wysyłanych do strony pism), stopnia jej zawiłości, nakładu pracy, miejsca, terminów lub czasu świadczenia usługi (najprostsza sprawa o zapłatę może się zakończyć po ok 2-3 miesiącach, podczas gdy podział majątku może trwać 10 lat, ponadto prosty pozew o zapłatę może zawierać 2 strony, a np. z tytułu robót budowlanych stron 10) czy przyczynienie się do wyjaśnienia spawy.

Osobiście w relacji z Klientem staram się optymalizować koszty ponoszone w związku z obsługą prawną co umożliwia budowanie pozytywnych relacji
z Klientem utwierdzając go w przekonaniu, że wybrał  partnera godnego zaufania, szanującego Jego czas i pieniądze.

Na stronach internetowych prawników informuje się, że wynagrodzenie za prowadzenie sprawy może być ustalone na cztery sposoby. W relacjach z indywidualnymi klientami najczęściej przyjmuje się wynagrodzenie ryczałtowe, zaś w biznesowych kontaktach ma on odpowiednio dopasowany charakter:

  1. WYNAGRODZENIE  RYCZAŁTOWE- przewiduje jednorazową opłatę za wykonanie zleconej usługi; wynagrodzenie ryczałtowe obejmuje z góry ustalony zakres czynności;
  2. WYNAGRODZENIE GODZINOWE – wysokość honorarium uzależniona jest od ilości godzin poświęconych Klientowi w każdym kolejnym okresie rozliczeniowym; po zakończeniu każdego okresu Klient otrzymuje szczegółowy wykaz czynności podjętych przez Kancelarię na jego rzecz; wynagrodzenie godzinowe skierowane jest w dużej mierze do Klientów korporacyjnych;
  3. WYNAGRODZENIE MIESZANE (RYCZAŁTOWO – GODZINOWE)- przewiduje, że kwota ryczałtu obejmuje określoną liczbę godzin, z których Klient może skorzystać w ramach ryczałtu;
  4. WYNAGRODZENIE ZA SUKCES (SUCCESS FEE) forma wynagrodzenia stosowana wraz z wynagrodzeniem ryczałtowym, polegająca na ustaleniu dodatkowego (procentowego) wynagrodzenia za wygranie sprawy (np. w sprawach odszkodowawczych).

W przypadkach szczególnie uzasadnionych, gdy przemawia za tym sytuacja materialna lub rodzinna klienta, radca prawny może ustalić stawkę opłaty niższą niż minimalna albo zrezygnować z opłaty w całości świadcząc pomoc pro bono.

Co ważne Radca prawny nie może uzależnić swojego wynagrodzenia od pozytywnego wyniku sprawy bądź proporcjonalnie do osiągniętego rozstrzygnięcia czyli nie usłyszycie od mecenasa-to zapłaci mi Pan gdy wygramy , a jeśli przegramy to Pan nie płaci. Dopuszczalna jest natomiast umowa, która przewiduje dodatkowe wynagrodzenie za pomyślny wynik sprawy. Ten sposób rozliczenia jest spotykany często  w sprawach o zapłatę .

KONIEC

          Mam nadzieję, że dotarli Państwo do końca wpisu, a wszelkie wątpliwości zostały rozwiane. Następne wpisy obejmować będą praktyczne zagadnienia i będą zdecydowanie krótsze.